Herşey gönlüme göre düzenli bir iş bulmamla başladı, bu sebeple şehir değiştirdim derken göze daha hoş gelen (daha çok hoşuma giden) bir ev buldum. Herşeyden ötesi ilk iş günü tecrübemden sonra şunu diyebilirim ki, iş ortamım bütün iş hayatı stresini ortadan kaldıracak sıcak kanlı insanlardan oluşuyor.

Ben bile bazen rüyada olduğumu düşünüyor ve uyandığımda onca taşınma zahmetinin boşa gittiğini görmekten korkuyorum :)

Yeni işimden biraz bahsetmem gerekirse Perl yazılım elemanı olarak çalışıyorum. Temel yapısı itibariyle PHP‘den pek fazla farkı olmadığını öngördüğüm Perl hakkında oldukça yanıldığımı farkettim. Bunu kötü anlamda söylemiyorum, bu dili gerektiğinden fazlasıyla benimsedim. PHP diline hakim bir yazılımcıysanız ve benzer bir yapıya sahip dilin daha neler yapabileceğini merak ediyorsanız Perl dilini mutlaka araştırmalısınız. Sağolsun bu konuda ablamdan kalan ‘Perl By Example – Ellie Quigley‘ kaynağı çok işime yaradı. Çevirisi varsa nsıldır bilemem ama orjinal ingilizce kaynağını meraklısına şiddetle tavsiye ederim. İş tecrübelerim ve Perl hakkında yeni tecrübeler edindikçe yazmaya devam edeceğim.Okuyucularımı üzmek istemem ancak samkon.org‘a daha az zaman ayırabileceğimi açıkça gördüğümden daha önce bahsettiğim portal fikrinden vazgeçerek daha kişisel kalması gerektiğini düşünüyorum. Ancak bu durum yenilikler olmayacağı anlamınada gelmiyor. Madem değişim dedim, yeni bir sürece girdim.. Artık göz aşinalığı sağladığım bu arayüz değişmeli ve daha basit anlaşılır yeni bir sistem oturtulmalı :)

Yeni tasarım üzerine ne zaman yoğunlaşabilirim bilemiyorum ancak taslağının neredeyse hazır olduğunu söyleyebilirim.

Aranılan şeye site üzerinde daha kolay ulaşım sağlayan çeşitli yenilikleriyle birlikte gelecek olan yeni arayüz ve içeriklerde buluşmak üzere, şimdilik hoşçakalın..

Diğer bir deyişle kafamı iyi dinledim dillendirmek istediğim. Bu süre zarfında buraya aksettirmediğim çalışmalarımı tanıtıcı bir içerik açmayı planlıyorum. Bu “portföy” sayfası tadında birşey olacak. Bunuda herzamanki gibi buradan kendime not düştüm yine.

Aynı zamanda evdeki aldığım bu “freelance” çalışmalardan zamanım kalırsa samkon.org’u yeni bir tasarım ve düzen bekliyor olacak. :) (evet yine…)

Gelelim ne kadar alakasızda olsa sonuç olarak beni bu satırları yazmaya kadar götüren “şeye”:

Kişinin değeri nedir?
- Aradığı şeydir!

Eğer sen, can konağını arıyorsan, bil ki sen cansın.
Eğer bir lokma ekmek peşinde koşuyorsan, sen bir ekmeksin.
Bu gizli, bu nükteli sözün manasına akıl erdirirsen, anlarsın ki
Aradığın ancak sensin, sen.

Madendeki inciyi aradıkça madensin.
Ekmek lokmasına heves ettikçe ekmeksin.
Şu kapalı sözü anlarsan, anlarsın her şeyi;
Neyi arıyorsun, sen osun.

Senin canın içinde bir can var, o canı ara!
Beden dağının içinde mücevher var, o mücevherin madenini ara!
A yürüyüp giden sufi, gücün yeterse ara;
Ama dışarıda değil, aradığını kendinde ara.

Mevlana Celaleddin Rumi

Ancak böylesine derin son bulabilirdi bu içerik..

Google Shared Contents eklentisi aktifleştirilmiştir, Anasayfanın Dışarıdan Başlıklar adlı alanında görüntülemektesiniz. SimpleXML‘in gözünü seveyim :))

Bunun dışında sunucu taşıma işlemi sonrası beklenmedik bir sorun “sayfa sayaç” eklentisinde yaşandı. Nedenini tam çözemediğim bir nedenle çalışmıyor.. Veritabanı yedekleme sorunu oluştuğunu zannetmiyorum, ancak yarına kadar düzelmezse alternatif bir eklenti arayışına gireceğim..

Gelişmelerle karşınızda olacağım..

Bir bilgisayar mühendisi hayatının çılgınlığını yapmaya karar vermiş ve biriktirdiği tüm parayı harcamayı göze alıp lüks bir gemiyle Karayipler’de tura çıkmış.

Seyahatin sonuna doğru korkunç bir fırtına gemiyi alabora etmiş ama genç mühendis yüzerek ıssız bir adaya ulaşmayı başarmış. Adada bol miktarda meyve ağacı ve tatlı su olduğu için pek de rahatsız sayılmayacak bir hayat sürüyormuş. Aradan geçen aylar boyunca tek sorunu yalnızlık olmuş. Derken bir gün denizde sandalında kürek çeken bir bayan görmüş. Hemen koşup bayanın dikkatini çekmeyi başarmış. Genç kadın:

• “Ben adanın öbür tarafından geliyorum, siz de batan gemide miydiniz?” diye sormuş.
• “Evet,” diye yanıtlamış mühendis. “Peki bu sandalı nereden buldunuz?”.
• “Kendim yaptım” diye yanıtlamış genç kadın.
• “Peki gereken aletleri nereden buldunuz?”
• “Adanın güneyinde garip bir kaya oluşumu var” demiş kadın. “Biraz ısıtınca eriyor ve istediğin şekli verebiliyorsun. Soğuyunca da demir gibi sertleşiyor”.

Etrafına dikkatlice bir baktıktan sonra kadın sormuş:

• “Sığınmak için kendinize yaptığınız bir ev falan göremiyorum. Nerede yaşıyorsunuz?”
• “Açıkçası,” demiş adam, “kumsalda yatıp kalkıyorum.”
• “Benim yaşadığım yere gelmek ister misiniz?” diye sormuş kadın.
• Biraz utanmakla birlikte, “Evet” diye yanıtlamış mühendis.

Genç kadın küreklerini ustaca çektiği sandalla mühendisi adanın öbür tarafına götürmüş. Mühendisin şaşkın bakışları arasında kadının elleriyle yaptığı iskeleye yanaşmışlar, sandalı el yapımı fakat son derece kaliteli bir halatla bağlamışlar ve son derece muntazam taş bir yoldan mavi ve beyaz boyalı, sazdan yapılmış iki katlı bir villaya gelmişler.

Genç kadın “İşte benim mütevazi yuvam burası“ demiş. Gözleri faltaşı gibi açılmış olan mühendise “bir şeyler içer misiniz?” diye sormuş.

• “İstemem” demiş mühendis… “Aylardır içim dışım hindistan cevizi sütü oldu.”
• “Hindistan cevizi sütünden söz eden kim” demiş genç kadın, “Kendi yaptığım imbiklerde içki üretiyorum. İsterseniz hemen bir meyve kokteyli hazırlayabilirim.”

İçkilerini yudumlarken kadın sormuş “Hep böyle sakallı mısınız?”. “Hayır,” demiş mühendis, “bu adaya düşmezden önce her sabah traş olurdum.”

• “İsterseniz üst kattaki banyoda traş olabilirsiniz.”

Genç adam hayreti ve merakı daha da artmış olarak banyoya girmiş ve deniz kabuklarından ustaca yapılmış keskin bıçaklarla güzel ve rahat bir traş olmuş. Sonra güzel bir duş yapmış.

• “Çok hoş oldunuz,” demiş genç kadın içkisinden bir yudum daha alırken. “Ben de yukarı çıkıp üstüme daha rahat bir şeyler giysem iyi olur.”

Biraz sonra genç kadın üzerinde son derece çekici ve iç gıcıklayıcı bir kıyafetle ve nefis çiçek kokuları içinde aşağı inmiş.

Genç kadın utangaç bir sesle “Biliyorsunuz ikimiz de çok uzun zamandır bu adada yapayalnızız. Ne demek istediğimi her halde anlıyorsunuzdur. Yapmayı çok özlediğiniz bir şeyler varsa lütfen çekinmeyin… Hani o her erkek ve kadının yapmak isteyeceği şeylerden…” demiş.

Genç mühendis umutsuz bir ifadeyle “Olmaz mı, elbette var. Ama mümkün olacağını pek zannetmiyorum.”

Genç kadın yüzünde muzip bir ifadeyle “Hmmmm. Artık mümkün” cevabını vermiş.

Heyecandan nefesi kesilecek gibi olan mühendis haykırmış

• “Neeee… Gerçekten İnternet bağlantınız da mı var?”

İlk okuduğumda ne kadar güldüm anlatamam :)

Önemli: Orjinal metin çok uzun bir içeriğe sahip olmasından ötürü içeriği 3-4 parçaya ayırarak çeviri yapılmıştır. Aşağıda görmüş olduğunuz toplam 9 ana başlığa sahip tüm metnin 1. ve 2. ana başlıklarını kapsayan ilk bölümünü kapsamaktadır.

Manyetik ve Katı Şartlardaki Hafızadan Güvenli Veri Silme İşlemi

Peter Gutmann
Bilgisayar Bilimi Departmanı
Auckland Üniversitesi
pgut001@cs.auckland.ac.nz

Bu sayfa ilk USENIX güvenlik sempozyumu tutanaklarında yayınlanmıştır, San Jose, Kaliforniya, Temmuz 22-25, 1996

Özet

Gittikçe karmaşıklaşan (pişen) şifreleme sistemlerinin kullanılmasıyla, hassas verilere ulaşmak isteyen saldırganlar bilgi edinmek adına başka arayışlar içine girmeye zorlandılar. Saldırının bir yolu manyetik veya gelişi-güzel yetkilendirilmiş hafızadan silindiği zannedilen verileri kurtarmaktır. Bu sayfa silinen verilerin geri kazanılması için mümkün olan bazı yöntemleri kapsamakta ve bu geri kazanım (veri kurtarma) işlemini kayda değer ölçüde zorlaştırmak için oluşturulan şemalar sunmaktadır.

1. Giriş

Araştırmaların büyük bir kısmı hassas bilgileri korumak adına yüksek güvenlikli şifreleme dizaynı adına gerçekleştirilmiştir. Oysa yeni analiz tekniklerinin yanında şifreli metnin şifrelenmemiş orjinal formunu korumak (en azından güvenli silmek) adına yapılan çalışmalar çok zordur. 1980′lerde manyetik ortam üzerinden silinmiş veriyi kurtarmak adına bir takım çalışmalar yapıldı [1][2][3], ancak bilginin ana kaynağının zamanını belirlemek hükümet standartlarının verilerin imhasını kaplaması nedeniyle zor. Bu kurumsal makalelerden zarar verici beyanları çıkartmanın (sıhhi hale getirmenin) iki ana sebebi olabilir. Birincisi bunların bir şekilde eskimiş olmaları ve ortama veriyi kaydedip, kaydedilmiş veriyi geri elde etmek adına yeni tekniklerin tarihlerini öne aldırıyor olabilmeleridir. Örneğin 1990′ların başına ait olan şuanki manyetik ortamı hafifletmek (gereksiz verileri kaldırmak) adına yazılmış çoğu belge sıkılığı (yoğunluğu) kaydetmeyi, PRML gibi karmaşık kanal kodlamalarının adaptasyonunu, manyetik ortamların analizleri için manyetik güç mikroskop kullanma tekniklerini ve band silme davranışlarına benzer manyetik ortam kaydının mutlak özelliklerinin şuanki çalışmalarını ele almaktadır. Veri yıkım standartları ile ilgili ikinci sorun ise bunların günümüzdeki haberalma kurumları ile kısmen çelişmeye teşebbüs ederek hatalı olabilmelidir (muhtemelen çok sayıda mükemmel makalelerin sınıflandırılmasının nedenide budur). Kamuya açık makaleler arasında ortam hafifletmesi için gerekli ihtiyaçları kasıtlı olarak olduğundan az göstererek, haberalma kurumları bilgi toplama kabiliyetlerini muhafaza edebilmekte ve aynı zamanda sınıflandırma tekniklerini kullanarak kendi verilerini koruyabilmektedirler.

Bu sayfa manyetik disk ortamından veri silme ve özelleştirilmiş donanıma yetki edinilmeden gelişigüzel yetki edinme denemeleri sunmaktadır ve bu ortamlardan veri kurtarma işleminin bir saldırgan için olduğu kadar zor olabileceğini belirterek çeşitli metodlar önermektedir.

2. Manyetik Ortama Kaydedilmiş Veriyi Kurtarma (Geri Kazanma) Yöntemleri

Manyetik Güç Mikroskopi (Magnetic Force Microscopy, MFM), mıknatıslanma modellerini yüksek çözünürlükte resmetmek için günümüzde gerçerli olarak kullanılan ve hazırlık aşamalarını en alt seviyeye indiren bir tekniktir. Bu teknik sonda taraması mikroskopisi (Scanning Probe Microscopy, SPM) tekniğinden türetilmiştir ve numuneden doğan serbest alan ile etkileşime girdiği analiz edilecek yüzeye yakın yerleştirilen konsola bağlanmış, keskin manyetik uç kullanılmaktadır. Yüzeydeki alanın bir imajı yüzey boyunca manyetik uca etki ederek hareket edecek şekilde dizayn edilmiştir ve pozisyonun bir fonksiyonu olarak kuvveti (veya kuvvet eğimini) ölçer. Etkileşimin gücü bir optik çatışma ölçeği (optical interferometer) veya tünel sensörü kullanılarak konsolun pozisyonunun gözlenmesi ile ölçülür.

Manyetik Güç Tarama Tünellemesi Microskopisi (STM), saf nikeli önceden hazırlanmış bir yüzeye levhalayıp, korozyonu önlemek için yerleştirilen altın tabaka üzerinde oluşan ince film soyulup, meyilli gerilime (tipine özgü olarak bir kaç voltluk DC’de bir kaç onluk nanoamper) yerleştirilen numune ile bağlanarak test edilen yüzeydeki elektronların boşluktan ilerleyerek numune ucuna ulaşmaları sağlayan daha yeni bir teknik biçimidir. Geribesleme sistemi sabit bir akım elde etmek adına devamlı olarak dikey pozisyonu ayarlarken, numune analiz edilecek yüzey boyunca taranır. Daha sonra imaj aynı MFM metodunda kullanılan yöntemlerle elde edilir [4][5]. manyetik ortamı analiz etmek için geçmişte kullanılan diğer yöntemler ferrofluid’ün optik miktoskoplarla (gigabit/kare inç kayıt yoğunluğuna sahiptir ve manyetik özelliklerin ışığın dalga boyundan daha küçük yapılara ulaşmasıyla geçerliliğini yitirmiştir) ve birkaç önemli derecede örnek hazırlama ve pahalı ekipmana ihtiyaç duyan egzotik teknikle birlikte kullanılmasından ibarettir. Karşılaştırma yapmak gerekirse, MFM manyetik ortama kalın koruyucu örtü uygulandığı durumlarada kullanılabilir, ön hazırlık gerektirmez, gerektirsede çok küçük miktardadır ve sonuçları çok kısa sürede ortaya çıkarır.

Tecrübesiz bir kullanıcı için bile verilerin imajını almak için gerekli süre 5 dakika civarındadır. Disk biçimleri bilgisinden öte belirli iz ihtiyaçlarının kullanışlı imajlarını almaya başlamak ve tabakadaki konumu düzelterek basit bir imaj elde etmek operatörün yeteneğine ve gerekli çözünürlüğe bağlı olarak 2-10 dakika arasındadır. Daha maliyetli bir MFM ile toplama serisini otomatikleştirmek mümkündür ve teorik olarak MFM kontrol yazılımını değiştirerek tüm diskin bir imajını elde etmek mümkündür.

Üreticilerin satış bilgilerine göre, bugün ortamda bazıları disk sürücü plakasını analiz etmeye yönelik manyetik ortam analizleri için özel yöntemler ile birlikte standart disk sürücü plakaları için vakum tornaları gibi özel yöntemler içeren birkaç milyon kadar kullanılmakta olan SPM bulunmaktadır. Bu SPM’ler veri kurtarma sürecinin otomasyonunu sağlamak için bilinen programlanabilir kontrolörler ve analiz yazılımları ile birlikte kullanılabilirler. Ticari olarak satılan SPM’lerin fazla pahalı olduğu düşünülürse, bir PC’yi kontrolör olarak kullanarak 1400 Amerikan Doları ($) civarında bir maliyetle oldukça duyarlı ve daha makul bir SPM yapılandırılabilir [6].

MFM gibi teknolojiler ile manyetik ortamdan esaslı veri silmek oldukça zordur. Problem verinin aygıta yazılmasından sonra ortaya çıkmaktadır, yazma kısmı kutupluluğu (polarite) manyetik alanın büyük bir kısmına uygular ancak tümüne değil. Bu kısmi işlem, yazıcı aygıtın aynı konumu (lokasyon) her seferinde mükemmel şekilde yazma kabileyetinin bulunmamasından, kısmen ortamın hassasiyetindeki ve alan gücünde meydana gelen zaman ve aygıta bağlı değişiklerden (varyasyon) kaynaklanmaktadır.

Geleneksel olarak, plakaya bir adet 1 yazıldığında cihaz bir adet 1 kaydeder, ve bir adet 0 yazıldığında cihaz bir adet 0 kaydeder. Ancak bir adet 0 verisinin üzerine bir adet 1 yazıldığı zaman 0.95 elde etmeye daha yakındır, ve bir adet 1 versinin üzerine bir adet 0 yazıldığında ise 1.05. Normal disk devre sistemi yapılandırması sayesinde bu iki değerde 1 olarak okunur, ancak özelleştirilmiş devre sistemi ile bir önceki tabakaların ne içerdiği üzerine çalışmalar yapmak mümkündür. Yüksek kaliteli bir dijital örnekleme osiloskobu ile analog baştan sinyali okuyup, örneklenen dalga biçimini bilgisayara indirip, bu dalga biçimini bir önce kaydedilen sinyali kurtarmak için yazılımlarda kullanarak üzerine yazılmış en azından bir veya iki tabakayı kurtarmak zor bir işlem değildir. Yazılımın işlevi “ideal (uygun)” bir okuma sinyali üretmek ve okunan sinyalden çıkartarak bir önce kaydedilen sinyalin bakiyesini serbest bırakmaktır. Ticari bir hard disk’in üzerindeki analog devre sistemi sinyali örnekleme işleminde kullanılan osiloskoptaki devre sisteminin kalitesinde olmadığı sürece disk sürücü elektronikleri tarafından faydalanılmamış birçok ekstra verinin kurtarılmasına çalışılır. (kapsamlı miktarda sinyal süreci gerektiren PRML gibi asla kanal kodlaması yapmayan tekniklere rağmen, osiloskop gibi veriyi direk kurtarmaya yönelik basit araçların kullanımı artık mümkün değildir.)

MFM kullanmak, bunun da ilerisine gidebiliriz. Normal tekrarlamalar süresince, geleneksel kısım parça üzerinde sinyalin ortalamasını alır, ve parça kenarında kalan herhangi bir manyetik kalıntı (bakiye) toplam sinyale küçük miktarda bir gürültü ile katkıda bulunur. Örnekleme bölgesi parça kenarlarında kalan manyetik bakiyeyi açık bir şekilde tespit etmek için fazla geniştir, bu nedenle üzerine yazdırılan ve hala mevcut olan veri MFM veya STM gibi özelleştirilmiş uygulamalar kullanılmadan geri kazanılamaz (gerçekte MFM veya STM’nin kurumsal anlamda kullanıldığı bir alanda disk sürücüsünün otomatik konumlama (servo-positioning) mekanizmasının verimini değerlendirmektir) [7]. Çoğu cihaz dahili tehşis ve hata düzeltme işlemleri için gerçekleştirilen micro basamaklama (micro-stepping) işlemlerinde beceriklidir (küçük değişikliklere uğrayan veri basamaklarını tekrar okunması, pencere dengelenmesi ve baş kısmın konumunu parçanın iki yanından birine birkaç yüzdelik miktarda oynatılması işlemlerinden oluşan  bilinen hata düzeltme stratejileri), ancak bakiye sinyali silmek için baş kısmın olması gerektiği doğrultuda olmadığı zamanlarda ortama veri yazmak bitişik ortamların okunmasında büyük risk içermektedir (bu nedenle micro basamaklama işlevlerine harici müdehalede bulunmak zorlaştırıldı).

Bu özelleştirilmiş teknikler aynı zamanda verinin manyetik ortamdan sürücünün okuma/yazma başının hiçbir bilgi okuyamadığı zamanlardan çok daha sonra kurtarılabilmesine olanak tanımaktadır. Örneğin AC silintisindeki bir tecrübe yazma başının 40 MHZ kare dalga hızında, genel yazma akımının üstünde, yüksek mikroamperden düşük miliamper seviyelerine geçen, 2 mA’lik ardışık geçişlere dönüşen toplam 12 mA giriş akımına sahip olmasını gerektirdi. Bu silme işleminden kaynaklanan herhangi bir parça kalıntısı da uzundu, okuma başı tarafından tespit edilemiyordu, ancak MFM kullanılarak gözlemlenebildi. [8]

Bir DC silme sürecinde dahi bir önce kaydedilen sinyalin kalıntıları uygulanan DC alanı birkaç kere mıknatıslanma (gidergenlik) süreci geçirene kadar varlığını sürdürebilir. [9]

Sürücü başın konumunun orjinal parçadan sapmaları dokunulmamış parça kenarı boyunca bir önceki verinin önemli bir kısmının açığa çıkmasına neden olabilir. Yeni girilen veri, MFM ve STM imajlarının birbirini takip eden geniş ışık ve karanlık bantları, genellikle parça kenarlarında sürekliliğini sağlamakta olan bir önce kaydedilmiş veri üzerine eklenir. Eski ve yeni verinin çakıştığı bölgeler iki veri arasında sürekli bir mıknatıslanma oluştururlar. Ancak, yeni geçiş fazı eskisinden farklıysa, iki parçanın birleşme noktasında belirli olmayan mıknatıslanmalarla birlikte birkaç mikron silme bandı oluşturulur. Silme bandındaki yazma alanı ortamın mıknatıslanmasının (gidergenliğinin) üzerindedir ve bu alandaki mıknatıslanmayı değiştirebilir, fakat yeni ve güzel tanımlanmış geçişler oluşturabilecek kadar büyük değildir. Bir deneyim yeni ve eski parçalar arasında gerçekleşebilecek tüm mümkün faz farklarını oluşturabilmek için, bir parçanın 2.5 µm boşluğa sahip olduğu sabit bir model yazmayı, yazma başını parçanın yarısı genişliğinde bir oranla parça dışına kaydırmayı, ve sonrasında modeli bir önceki kaydedilen 2.45 µm boşluğa sahip olduğu parçadan az miktarda daha yüksek bir frakansa sahip olacak şekilde tekrar yazmayı gerektirdi. 4.2 µm genişlikte baş kullanmak eski ve yeni parçaların 180° farklı fazda olduğu durumda yaklaşık 1 µm genişliğe sahip bir silme bandı açığa çıkardı, aynı fazda oldukları durumda ise neredeyse hiçbir sonuç vermedi. 0.5 µm boşluğa sahip orjinal parçalarla 0.49 µm boşluğa sahip yeni parçaları kullanarak daha yükse frekansa sahip veri yazmak basit bir MFM imajının tüm mümkün olabilecek faz farklarını içermesini sağlıyor ve iki verinin 180° farklı faza sahip olduğu durumlarda silme bandının genişliğinde dramatik bir yükselme meydana geldiği gözleniyor. [10]

Eklemek gerekirse; yeni parçanın genişliği, eski veri parçaları kendi başlarına yeterince belirgin olmasa dahi bir önceki verinin kurtarılmasını sağlayarak eski ve yeni parçaların arasındaki faz ilişkisine bağlı olarak modülasyonu ortaya koyabilir. Üzerine yazma performansı aynı zamanda yazma başının orjinal parçaya ilişkin konumuna da bağlıdır. Baş parça ile direk hizalanmışsa, üzerine yazma performansı buna bağlı olarak iyidir; baş parçanın dışındaysa orjinal veriye ait bakiye elemanların yeni yazılan sinyal boyunca tekrar okunmasıyla performans düşer. [11]

Yukarıda sıralanan bütün faktörler bir araya toplandığında, her parça üzerine yazılan herşeyi barındıran bir imaja sahip olduğu, ancak her katmandan gelen destek derece derece artarak küçülüldüğü sonucu ortaya çıkmaktadır. Haberalma kurumları bu yeniden yazılabilir imajlar üzerine çok sayıda deneyim sahibidirler.

Not: Çeviri iyileştirmesi için özellikle kullanılan çeviri terimleri adına teknik konu hakkında tecrübeli kişilerden destek beklenmektedir.

Yazımın ileriki bölümlerinde oluşabilecek karışıklığı önlemek amaçlı bu kelime gruplarının orjinal ingilizce karşılıklarını kullanmak yararlı olacaktır: “Free Software” ve “Open Source Software“.

Peki bu kelimelerin birbirinden ayrıldığı kesin bir tanımlama yapabilir miyiz? Bu konudaki araştırmalarım sonucunda elde ettiğim genel bilgi ışığında öğrendiklerimi sizlerle paylaşmak istedim.

Free Software

Öncelikle ingilizcenin azizliğine uğrayan bir durumdan söz ederek, “Free” kelimesinin ingilizcede hem özgürlük hem de bedava anlamında kullanılabildiğini ve bu nedenle yanlış anlaşılmaları önlemek amacıyla Fransızcada “özgürlük” anlamına gelen “Libre” kelimesiyle birlikte kullanılan “Free/Libre Software” şeklinde bir dizilişin de kullanılmakta olduğunu belirteyim.

• Free/Libre Software ifadesinin temelinde sosyal bir ifade vardır.
• Kullanıcıya nihai yazılımın kullanılması, düzenlenmesi, üzerinde çalışılması ve dağıtılması haklarını veren bir yapıya sahiptir. Kullanıcıya bu haklarını GPL lisansı ile sağlar.
• Nihai yazılımın hangi metodoloji ile üretildiği ile ilgilenmez, son ürün üzerindeki kullanıcı haklarını belirtir.

Open Source Software

• Open Source ise sadece bir grup bireyin bir arada organize olarak yazılım geliştirmeleridir.
• Bir yazılım geliştirme metodolojisidir.
• Nihai yazılım için kullanıcıların hangi haklara sahip olacakları ile ilgilenmez, sadece geliştirme süreci ile ilgilidir.

Bu tabloya bakacak olursak bir yazılım;

• hem OSS metodolojisi ile geliştirilip, kullanıcıya FS haklarını verebilir: FLOSS (Free Libre/Open Source Software) veya FOSS (Free Open Source Software)
  
• OSS metodolojisi ile geliştirilip, kullanıcıya FS haklarını vermeyebilir (GPL lisansına sahip olmayabilir): OSS (Open Source Software)
• OSS metodolojisi ile geliştirilmeyip (kişisel çalışmalarınız sonucu ortaya çıkan bir ürün olabilir), kullanıcıya FS haklarını verebilir: FS (Free Software)

Kendi dilimizde şöyle bir özetlersek;

Açık Kaynak Yazılımlar bir grup bireyin bir araya gelerek geliştirdikleri yazılımlardır. Aynı zamanda özgür olabilir veya olmayabilirler.

Özgür Yazılımlar ise kullanıcıya nihai ürün üzerinde kullanma, düzenleme, üzerinde çalışma ve dağıtma haklarını veren, genel kamu lisansı (GPL) ile lisanslanmış yazılımlardır. Açık Kaynak metodolojisi ile bir grup halinde üretilmiş olabilecekleri gibi bireysel bir çalışmanın ürünü de olabilirler.

Diğer bir deyişle, bir kullanıcının açık kaynak bir yazılım tercih etmesindeki ana fikir kalite, özgür yazılım tercih etmesindeki ana fikir ise kullanıcı hakları bakımından öyle olması gerektiğini düşünmesi olarak açıklanabilir.

Son Gelişmeler

• Öntanımlı olarak dar bir alana sahip olan içerikleri sidebar alanını kapatarak tüm sayfayı kaplamasını sağlayacak Ajax betiği oluşturuldu.
• Okuma sayaçları aktifleştirildi.
• Ana kategori sayısı 6′ya indirildi, ve alt kategoriler tekrardan tasarlanarak kategori yapısı tamamen güncellendi.
• Yorumların takip edilebilmesini sağlayacak eklenti kuruldu.
• Anasayfanın içerik alanının en üstüne ana kategorilere ait son başlıkların listelendiği bir alan eklenerek, anasayfanın sadece tüm sistemdeki son başlıkları listelediği basit yapıdan uzaklaştırmak adına bir adım atıldı.
• Özgür yazılımlara aşina kişilerin sıklıkla takip ettiği linux gezegenine üye olunarak, sistemdeki özgür yazılım temelli içeriklerin daha geniş ve daha isabetli kitlelere ulaştırılması sağlandı.
• Forumdaki teknik içerikler WP‘e aktarıldı.
• Son olarakta hakkında henüz girdide bulunmadığım, yeni tasarımın ilk yayınlanmaya başladığı zamandan itibaren tepki toplayan girdilerin görüntülendiği alan yeniden tasarlandı. Çoğu kullanıcı okumakta olduğu alanın üzerine geldiğinde arkaplanın renklendirilmesi veya arkaplan imajının değiştirilmesinden hoşlanmıyor. Eski tasarım ayrıca bence de biraz göz yorucuydu. Ben bile sık sık alanı genişleterek daha basit bir görünüm elde etme ihtiyacı hissediyordum. Bu nedenle yeni tasarımın içeriğinin arka planı sabit ve beyaz renkte olmasını tercih ettim.

Gelecek Gelişmeler

• IE 6 için tasarım sorunu devam ediyor. Bunun yanında IE 7 ve Chrome için anasayfadaki ana kategorileri listeleyen alan tekrar tasarlanmalı. Bu alanın hemen altındaki ilk içerik ilgili alanın “float:left” nedeniyle sağına yerleşiyor. İlgili alanın genişlik değeri optimize edilmeli.
• footer alanının içeriği tasarlanmalı.
• yeni favicon.ico tasarlanmalı.
• sidebar alanı içeriği zenginleştirilmeli. İleri aşamalarda yeni sistemi tanıtan sabit içerikler yerleştirilmeli.
• Çeşitli ana kategori başlıklarına özel linkler tasarıma yerleştirilmeli. Bu linkler sayfanın sol üst köşesinde yer alan logoya benzer daha küçük boyutlarda imajlar taşımalı ve logonun yanına yerleştirilmeli.
• category.php betiği düzenlenerek ilgili kategoriye ait çeşitli bilgilerin yer aldığı daha kullanışlı bir tasarım oluşturulmalı. Aynı işlem daha ileriki aşamalarda tag.php, archive.php, author.php, search.php gibi betiklere de uygulanarak daha sistematik bir yapıya kavuşulmalı.
• Forumun ziyaretçi sayısı takip edilerek, belirli bir süre sabit bir düzeyde kaldığı anda (sadece bot erişimi gerçekleştiği anda) forum kaldırılmalı.
• Sayılan gelişmeler sonunda web tasarım grubu betik çalışmalarına başlanmalı.

Görüldüğü üzere şöyle bir genel olarak bakıldığında ne kadar gelişme kaydedilirse, bir o kadarda yeni fikirler ortaya çıktığından gelecek gelişmelerde bir o kadar artıyor.

Girdimi boş geçmemek adına duymayanlar varsa buradanda duyurayım:

Ubuntu 9.04 Jaunty Jackalope duyuruldu. Bu girdiden sonra yükseltme işlemlerini gerçekleştireceğim.

Böyle heyecanlı haberlerle gezegene ayak basmak güzel bir duygu.. Herkese merhaba..

Ne dersiniz, yanımızda olabilseler şimdi ne durumda olurlardı?
Onlar gittiler ve geleceğimize ışık tutan kahramanlar oldular..

Not: youtube engelini hosts dosyanızı düzenleyerek veya OpenDNS kullanarak aşmanızı tavsiye ederim. Bu kadro birdaha bir araya gelmez..

Artık anasayfanın eskiden son başlıkların alt alta listelendiği ana içerik alanının en üstünde 6 ana kategoriye ait ayrı ayrı son başlıkların bağlantılarını listeleyen bir alan görmektesiniz. Hemen altında ise tüm kategorilere ait son 4 başlık ve özeti görüntülenmekte.

Aslında niyetim bundan daha fazlasıydı, ancak şuan için her kategori için ayrı listeleyebileceğim “en çok okunanlar” ve “en çok yorumlananlar” alanları adına kullanabileceğim Loop döngüsü içerisinde işlev gören uygun fonksiyon veya eklentiler bulamadığımdan ilgili alanı güncelleyen Ajax tekniği ile desteklenmiş pek güzel formumu kullanamamaktayım.  Oysa ne hevesle hazırlamıştım :)

Sorunlar:

• İlgili alan “en çok yorumlananlar” içeriği ile güncellendiğinde ilgili fonksiyon Loop döngüsünden bağımsız çalıştığından ilgili kategori adına değil, tüm içerikler adına sonuçlar listelemekte. Bu işlemde yapmak istediğim ana fikire zıtlık oluşturmakta.
• İlgili alan  “en çok okunanlar” içeriği ile güncellendiğinde ise sayfa sayaç eklentisi hiçbir sonuç listelememekte. Burada anlamadığım bir diğer konu ilgili eklentinin noktalaması (syntax) ile ilgili:
  • <?=toplam_okunma_yaz();?> şeklinde “=” karakteri içeren bir noktalama hiç görmemiştim. İlgili betiğimde toplam_okunma_yaz(); şeklinde kullandığımda bağlantılar yazdırılmazken sadece içeriğin kaç kare görüntülendiğine dair bir sayı dizisi ile karşılaşıyorum.

Bu sorunları aşmamda yardımcı olacak eklenti, fonksiyon ve her türlü fikre açığım.